नेपालको नागरिकता: प्रकार र प्रतिबन्ध (संविधान २०७२)
परीक्षाका लागि महत्त्वपूर्ण जानकारी
वंशज र अंगीकृत नागरिकताबीचको भिन्नतामा ध्यान दिनुहोस्। सबैभन्दा बढी सोधिने प्रश्न 'आमा मात्र' को प्रावधान र धारा २८९ को प्रतिबन्धहरूसँग सम्बन्धित हुन्छ।
मूल अवधारणा
नेपालले एकल नागरिकता नीति लागू गर्छ। यहाँ दोहोरो नागरिकता मान्य छैन।
- वंशज (धारा ११(२)): जन्म हुँदाका बखत बुवा वा आमा नेपाली नागरिक।
- आमा मात्र वंशज (धारा ११(५)): नेपालमा जन्मेको, आमा नेपाली, बाबुको पहिचान नभएको।
- अंगीकृत (धारा ११(७)): नेपालमा जन्मेको, आमा नेपाली र बाबु विदेशी।
नेपाल कानुनका आधारहरू
- धारा ११(२): वंशज नागरिकता।
- धारा ११(५): आमा मात्रबाट वंशज नागरिकताको प्रावधान।
- धारा ११(७): विदेशी बाबु भएका व्यक्तिका लागि अंगीकृत नागरिकता।
- धारा २८९ (प्रतिबन्धित सूची): अंगीकृत नागरिकहरूले मुख्य उच्च ओहोदाहरू (राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, प्रधानन्यायाधीश आदि) धारण गर्न सक्दैनन्।
भ्रमित पार्ने शब्दहरू
- वंशज (११(५)): आमा नेपाली, बाबु पहिचान नभएको।
- अंगीकृत (११(७)): आमा नेपाली, बाबु विदेशी (पहिचान भएको)।
वस्तुगत प्रश्नका जालहरू
- दोहोरो नागरिकता: नेपालमा दोहोरो नागरिकता मान्य छैन।
- प्रतिबन्धित सूची: धारा २८९ मा उल्लेखित पदहरूमा अंगीकृत नागरिक हुन पाउँदैनन्।
उदाहरण
- काठमाडौंमा नेपाली आमा र फ्रान्सेली बाबुबाट जन्मेको बच्चा अंगीकृत नागरिकताका लागि योग्य हुन्छ (धारा ११(७)), वंशजका लागि होइन।
सम्झने सूत्र
- ११(५) = बाबु पहिचान नभएको (वंशज)।
- ११(७) = बाबु विदेशी (अंगीकृत)।
द्रुत पुनरावलोकन
- एकल नागरिकता: कडा नीति।
- धारा ११(२): वंशज।
- धारा ११(५): आमा मात्रबाट वंशज।
- धारा २८९: अंगीकृत नागरिकलाई उच्च पदमा प्रतिबन्ध।