फौजदारी कार्यविधि: किटानी जाहेरीदेखि पुनरावेदनसम्मको प्रक्रिया
Exam Snapshot
नेपालको फौजदारी न्याय प्रणालीमा मुद्दाको सुरुवातदेखि टुङ्गोसम्मको प्रक्रिया बुझ्नु महत्त्वपूर्ण छ। यो क्रम परीक्षाको लागि अत्यन्तै सान्दर्भिक छ।
Core Concept
फौजदारी प्रक्रिया राज्यको दण्डसजायको शक्ति र व्यक्तिको अधिकारबीचको सन्तुलन हो:
१. किटानी जाहेरी (FIR): मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिताको दफा ५ बमोजिम अपराधको जानकारी दिने कार्य। २. अनुसन्धान: प्रहरीद्वारा गरिने अनुसन्धान (दफा १३)। प्रमाण सङ्कलन र मुचुल्का तयार पार्ने काम। ३. अभियोगपत्र (Charge Sheet): सरकारी वकिलद्वारा अदालतमा मुद्दा दायर गर्ने काम (दफा ३२)। ४. थुनछेक आदेश (Detention Order): अभियुक्तलाई पुर्पक्षका लागि थुनामा राख्ने, धरौटी वा साधारण तारेखमा छोड्ने आदेश (दफा ६७)। ५. सुनुवाइ: प्रमाण बुझ्ने, बहस गर्ने र कारबाही गर्ने प्रक्रिया (दफा ११०)। ६. फैसला: कसुर र सजाय निर्धारण गर्ने अन्तिम न्यायिक निर्णय। ७. पुनरावेदन (Appeal): तल्लो अदालतको फैसला चित्त नबुझेमा माथिल्लो अदालतमा दिइने निवेदन (दफा १३०)।
Nepal Law Anchors
- मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता, २०७४: दफा ५, १३, ३२, ६७, ११०, १३०।
MCQ Traps
- जाहेरी प्रमाण होइन: जाहेरी भनेको अनुसन्धान सुरु गर्ने आधार मात्र हो, यो आफैंमा पूर्ण प्रमाण होइन।
- प्रहरी vs सरकारी वकिल: प्रहरीले अनुसन्धान गर्छ, सरकारी वकिलले अभियोगपत्र दायर गर्छ।
Quick Revision
| चरण | जिम्मेवार निकाय |
|---|---|
| जाहेरी | प्रहरी |
| अनुसन्धान | प्रहरी |
| अभियोगपत्र | सरकारी वकिल |
| फैसला | अदालत |
| पुनरावेदन | माथिल्लो अदालत |