इहेरिंगको उद्देश्यको सिद्धान्त: ज्वेक इम रेच्ट

Exam Snapshot

रुडोल्फ भोन इहेरिंगको उद्देश्यको सिद्धान्त (Zweck im Recht) समाजशास्त्रीय विधिशास्त्रको आधार हो। उनले "उद्देश्य नै कानूनको सृष्टिकर्ता हो" भनी तर्क गरे। कानूनलाई सामाजिक इन्जिनियरिङको औजारको रूपमा बुझ्नुहोस् र यसलाई स्याभिग्नीको ऐतिहासिक विद्यालयसँग तुलना गर्नुहोस्।

Core Concept

इहेरिंगले कानून अचेतन रूपमा विकसित हुन्छ (स्याभिग्नीको Volksgeist जस्तै) भन्ने कुरालाई अस्वीकार गरे। उनले कानूनलाई राज्यद्वारा सामाजिक हित सुरक्षित गर्न निर्माण गरिएको सचेत, इच्छित उपकरण माने। कानूनले व्यक्तिगत र सामूहिक हितलाई दुई माध्यमबाट सन्तुलन गर्छ:

Nepal Law Anchors

इहेरिंगका सिद्धान्तहरू आधुनिक नेपाली कानूनी ढाँचामा प्रतिध्वनित हुन्छन्:

Confusable Terms

अवधारणा इहेरिंगको उद्देश्यको सिद्धान्त स्याभिग्नीको ऐतिहासिक विद्यालय
प्रकृति सामाजिक उद्देश्यको सचेत उपकरण जनताको भावनाको अचेतन विकास
स्रोत उद्देश्य (Zweck) Volksgeist (राष्ट्रिय भावना)
राज्यको भूमिका कानूनको सक्रिय सृष्टिकर्ता परम्परागत कानूनको संकलक

MCQ Traps

Example

करार ऐन, २०५६ ले निष्पक्ष लेनदेन सुनिश्चित गर्छ। यसले विश्वास र आर्थिक स्थिरताको सामाजिक उद्देश्य पूरा गर्छ। सम्झौता लागू गराएर, राज्यले व्यक्तिको स्वतन्त्रता र व्यापारको आवश्यकताबीच सन्तुलन कायम गर्छ।

Memory Hook

इहेरिंगलाई कानूनको "इन्जिनियर" सम्झनुहोस्। जसरी इन्जिनियरले उद्देश्य (नदी तर्न) का साथ पुल बनाउँछ, त्यसरी नै राज्यले उद्देश्य (सामाजिक लक्ष्य प्राप्त गर्न) का साथ कानून बनाउँछ।

Quick Revision