मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता २०७४

2026-05-16

परीक्षाको संक्षिप्त रूपरेखा

मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता २०७४ त्रिभुवन विश्वविद्यालय LLB प्रवेश परीक्षाका लागि एउटा महत्त्वपूर्ण ऐन हो। यसको मुख्य चरणहरू, संवैधानिक आधारहरू, र समयरेखाहरू सम्बन्धी प्रश्नहरू अपेक्षित छन्।

मुख्य अवधारणा

मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता, २०७४ नेपालमा फौजदारी कसुरको अनुसन्धान, अभियोजन र सुनुवाइसम्बन्धी प्राथमिक कार्यविधि कानुन हो। यसले संवैधानिक न्यायको हकलाई कार्यान्वयन गर्दछ।

नेपाल कानुनका आधारहरू

• प्रमाणीकरण: २०७४ भदौ १६ गते।
• प्रारम्भ: २०७५ भदौ १ गते।
• आधार: नेपालको संविधानको धारा २० (न्यायसम्बन्धी हक) र धारा २१ (अपराध पीडितको हक)।

मुख्य कार्यविधि चरणहरू

१. जाहेरी (FIR): राज्यवादी मुद्दाका लागि लिखित वा मौखिक उजुरी। २. अनुसन्धान: सरकारी वकिलको सुपरिवेक्षणमा प्रहरीद्वारा सञ्चालन। ३. पक्राउ: २४ घण्टाको नियम (यात्रा समय बाहेक २४ घण्टाभित्र अदालतमा उपस्थित गराउनुपर्ने)। ४. धरौटी: अभियुक्तको रिहाइको माग गर्ने अधिकार। ५. सुनुवाइ/सजाय निर्धारण: दोषी ठहर भएपछि सजायका लागि छुट्टै सुनुवाइ।

अलमल पार्ने शब्दहरू

MCQ मा जालहरू

• मितिहरू: प्रमाणीकरण (२०७४) र प्रारम्भ (२०७५) मा अलमल।
• अनुसन्धान: सरकारी वकिलको सुपरिवेक्षणको भूमिकालाई बेवास्ता गर्नु।
• २४ घण्टाको नियम: 'यात्राको समय बाहेक' भन्ने खण्ड बिर्सनु।
• जाहेरी: सबै उजुरीहरू जाहेरी हुन् भन्ठान्नु।

उदाहरण

परिकल्पना: उजुरी -> जाहेरी -> सरकारी वकिलको सुपरिवेक्षणमा अनुसन्धान -> पक्राउ -> अदालत (२४ घण्टाभित्र) -> धरौटी -> सुनुवाइ -> छुट्टै सजाय निर्धारण। यो प्रक्रिया संहिताको मुख्य सार हो।

स्मरणको सूत्र

'F' को रूपमा सोच्नुहोस्: FIR, Fair Trial, Fast Procedure, Final Sentencing।

द्रुत पुनरावलोकन

• उद्देश्य: अनुसन्धान, अभियोजन, सुनुवाइ व्यवस्थित गर्ने।
• मुख्य: २४ घण्टाको नियम, सरकारी वकिलको सुपरिवेक्षण, पीडित अधिकार, छुट्टै सजाय निर्धारण।