सम्पत्ति सम्बन्धी कसुरहरू: चोरी, ठगी, विश्वासघात र लुटपिट

2026-06-12

Exam Snapshot

नेपालमा सम्पत्ति सम्बन्धी कसुरहरू मुख्य रूपमा मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ द्वारा निर्देशित छन्। यी कसुरहरूबीचको भिन्नता कार्यको प्रकृति (लिनु, झुक्याउनु, विश्वास तोड्नु) र बल प्रयोग वा कानुनी सम्बन्धको उपस्थितिमा भर पर्छ।

Core Concept

• चोरी (Theft): अर्काको मञ्जुरी बिना कसैको हकको चल सम्पत्ति बेइमानीपूर्वक लिएमा वा हटाएमा हुने कसुर।
• लुटपिट (Robbery): चोरी गर्ने क्रममा वा भाग्ने क्रममा बल प्रयोग गरी, डर देखाई वा तत्काल क्षति पुर्‍याउने धम्की दिई गरिने कसुर।
• ठगी (Cheating): कसैलाई झुक्याई बेइमानीपूर्वक सम्पत्ति हस्तान्तरण गर्न वा कुनै काम गर्न लगाई हानी पुर्‍याएमा हुने कसुर।
• विश्वासघात (Criminal Breach of Trust): आफूलाई जिम्मा लगाइएको सम्पत्ति बेइमानीपूर्वक हिनामिना वा दुरुपयोग गरेमा हुने कसुर।

Nepal Law Anchors

• चोरी: मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ को दफा २४१।
• लुटपिट: मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ को दफा २४३।
• ठगी: मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ को दफा २४९।
• विश्वासघात: मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ को दफा २५२।

Confusable Terms

MCQ Traps

• लुटपिट र चोरी: लुटपिटमा बल प्रयोग वा डर अनिवार्य हुन्छ। यदि बल वा डरको प्रयोग छैन भने, यो केवल चोरी हुन्छ।
• ठगी र विश्वासघात: ठगीमा सम्पत्ति लिनु अघि नै झुक्याइन्छ; विश्वासघातमा सम्पत्ति जिम्मा लगाइसकेपछि त्यसको दुरुपयोग गरिन्छ।

Example

'क' ले 'ख' लाई आफ्नो घडी मर्मत गर्न वा राख्न दिन्छ (जिम्मा)। यदि 'ख' ले उक्त घडी बेचेमा 'विश्वासघात' हुन्छ। यदि 'ख' ले घडी सस्तोमा बेच्न भनी 'क' लाई झुक्याएमा 'ठगी' हुन्छ। यदि 'ख' ले 'क' लाई धम्की दिई घडी खोसेमा 'लुटपिट' हुन्छ।

Memory Hook

"चोरी - लिने, लुटपिट - बल प्रयोग गरी लिने, ठगी - ढाँटेर लिने, विश्वासघात - जिम्मा लिएको सम्पत्ति दुरुपयोग गर्ने।"

Quick Revision

• चोरी: चल सम्पत्ति र मञ्जुरीको अभावमा ध्यान दिनुहोस्।
• लुटपिट: बल, डर र धम्कीमा ध्यान दिनुहोस्।
• ठगी: झुक्याउने र हानी हुने तत्वमा ध्यान दिनुहोस्।
• विश्वासघात: जिम्मा (Entrustment) र दुरुपयोगमा ध्यान दिनुहोस्।
• कानुनी आधार: यी सबै कसुरहरू मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ मा छन्।