नेपालको संविधान २०७२ को प्रस्तावना: विश्लेषण र महत्त्व
Exam Snapshot
नेपालको संविधान २०७२ को प्रस्तावना राष्ट्रको मार्गदर्शक दर्शन हो। यसले नेपाललाई एकात्मक राजतन्त्रबाट संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा रूपान्तरण गर्दै शक्ति सार्वभौम जनतामा निहित गरेको छ।
Core Concept
प्रस्तावनाले संविधानको अधिकारको स्रोत, यसका उद्देश्यहरू र शासनको दर्शनलाई परिभाषित गर्दछ। नेपालको प्रस्तावनाले सार्वभौमसत्ता जनतामा निहित रहेको घोषणा गर्दछ र सबै प्रकारका भेदभावको अन्त्यप्रति प्रतिबद्धता जनाउँछ।
Nepal Law Anchors
- जारी भएको मिति: ३ असोज २०७२ (२० सेप्टेम्बर २०१५)।
- अधिकार: संविधानसभाद्वारा "हामी, नेपालका सार्वभौम जनता" को नाममा जारी गरिएको।
Confusable Terms
- प्रस्तावना र मौलिक हक: प्रस्तावना दृष्टिकोण र लक्ष्य हो; मौलिक हक (भाग ३) नागरिकका लागू हुने ग्यारेन्टीहरू हुन्।
MCQ Traps
- सार्वभौमसत्ताको स्रोत: २०७२ को संविधानले स्पष्ट रूपमा जनतामा सार्वभौमसत्ता निहित गरेको छ (धारा २)। ऐतिहासिक संविधानहरूसँग नझुक्किनुहोस् जहाँ सार्वभौमसत्ता राजामा निहित थियो।
- नाम: संविधानको आधिकारिक नाम "नेपालको संविधान" हो (वर्ष उल्लेख छैन, यद्यपि २०७२ को संविधान भनिन्छ)।
Example
जब सर्वोच्च अदालतले संविधानको व्याख्या गर्दछ, संघीयता वा समावेशिता जस्ता विषयहरूमा 'कानूनको मर्म' बुझ्न प्रस्तावनाको सहारा लिन्छ।
Memory Hook
- स-सं-लो-ग: सार्वभौमसत्ता (जनता), संघीयता, लोकतन्त्र, गणतन्त्र।
Quick Revision
- सार्वभौम जनता: शक्तिको स्रोत।
- प्रणाली: संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र।
- प्रतिबद्धता: समाजवाद, समावेशिता, सबै प्रकारका भेदभावको अन्त्य।