मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ अन्तर्गतका यौनजन्य कसुरहरू

2026-06-12

Exam Snapshot

मुलुकी अपराध संहिता २०७४ को परिच्छेद १८ ले यौनजन्य कसुरहरूलाई नियन्त्रण गर्दछ। कानुनमा 'सहमति' को परिभाषा, बलात्कार र यौन दुर्व्यवहारबीचको भिन्नता र उजुरी दिने हदम्यादको व्यवस्था महत्वपूर्ण छन्, जसमा हालैका संशोधनहरूले ठूलो परिवर्तन ल्याएका छन्।

Core Concept

• सहमति (दफा २१८): इच्छापूर्वक दिइएको स्वीकृति। डर, त्रास, झुक्याएर वा १८ वर्ष मुनिका व्यक्तिसँग लिइएको सहमति बदर हुन्छ।
• बलात्कार (दफा २१९): सहमति बिना वा इच्छा विपरीत गरिएको यौन सम्बन्ध। यसमा नाबालिग वा होस नभएको व्यक्तिसँगको सम्बन्ध पनि समावेश हुन्छ।
• यौन दुर्व्यवहार (दफा २२४): बलात्कारमा नपर्ने तर यौन प्रकृतिका अवाञ्छित स्पर्श वा हर्कतहरू।
• सजाय: कसुरको गम्भीरता, पीडितको उमेर र अभियुक्तसँगको सम्बन्धका आधारमा कैद र जरिवानाको व्यवस्था।
• हदम्याद (दफा २२९): उजुरी दिने समयसीमा। हालको कानुन संशोधनले बलात्कारको कसुरमा उजुरी दिने हदम्याद (सामान्यतया ३ वर्ष र नाबालिगको हकमा थप) बढाएको छ।

Nepal Law Anchors

• मुलुकी अपराध संहिता २०७४, परिच्छेद १८, दफा २१८ देखि २३०।
• प्रमाण ऐन २०३१ (प्रमाण र भारको लागि)।

Confusable Terms

MCQ Traps

• सहमति भ्रम: 'मौनता' लाई सहमति ठान्नु हुँदैन। १८ वर्ष मुनिका व्यक्तिसँगको सहमति सधैं शून्य हुन्छ।
• हदम्याद भ्रम: पुरानो कानुनमा '१ वर्ष' थियो, तर नयाँ संशोधनले यसलाई बढाएको छ। प्रश्नमा समसामयिक कानुन खोज्नुहोस्।
• उमेरको भ्रम: सहमति दिने उमेर १८ वर्ष हो।

Example

विवाह गर्ने प्रलोभन देखाई १८ वर्ष मुनिको बालिकासँग यौन सम्पर्क राख्नु 'बलात्कार' को कसुर हो, किनकि झुक्याएर वा नाबालिगसँग लिइएको सहमति कानुनतः मान्य हुँदैन (दफा २१९)।

Memory Hook

२१८ (सहमति), २१९ (बलात्कार), २२४ (यौन दुर्व्यवहार) — सम्झनुहोस्: स-ब-दु (सहमति-बलात्कार-दुर्व्यवहार) = २१८-२१९-२२४।

Quick Revision

• सहमति झुक्याएर वा डर देखाएर लिएमा बदर हुन्छ।
• सहमति दिने उमेर १८ वर्ष हो।
• बलात्कारमा शारीरिक प्रवेश हुन्छ, दुर्व्यवहारमा अन्य यौनजन्य अवाञ्छित क्रिया हुन्छ।
• हदम्याद कानुन संशोधनपछि बढेको छ (विशेषगरी बलात्कारमा)।
• कसुर पुष्टि गर्न प्रमाण ऐनका प्रावधानहरू आकर्षित हुन्छन्।