नेपाली कानूनका स्रोतहरू: संविधान र मुलुकी संहिताहरू
परीक्षाको एक झलक
कानूनका स्रोतहरू: पदानुक्रम, कार्यान्वयन मिति (मुलुकी संहिता २०७४), र सारभूत vs कार्यविधिगत कानून। संविधान सर्वोच्च हो।
मूल अवधारणा
कानूनका स्रोतहरूले वैधता निर्धारण गर्छन्। पदानुक्रम:
- संविधान (२०७२): सर्वोच्च कानून (धारा १)।
- ऐन: मुलुकी संहिता २०७४ (१ भदौ २०७५ बाट लागू)।
- प्रत्यायोजित व्यवस्थापन: नियमहरू।
- न्यायिक नजिर: सर्वोच्च अदालतको निर्णय बाध्यकारी (धारा १२८(४))।
- प्रथा: मान्य भएमा।
- सन्धि: अनुमोदन भएपछि कानून (धारा २७९)।
नेपाली कानूनका आधारहरू
- मुलुकी संहिता (४): देवानी संहिता, अपराध संहिता (सारभूत); देवानी कार्यविधि संहिता, फौजदारी कार्यविधि संहिता (कार्यविधिगत)।
- कार्यान्वयन मिति: १ भदौ २०७५।
भ्रमित पार्ने शब्दहरू
- सारभूत कानून: अधिकार/अपराध परिभाषित गर्छ (देवानी/अपराध संहिता)।
- कार्यविधिगत कानून: लागू गर्ने विधि (देवानी/फौजदारी कार्यविधि संहिता)।
बहुवैकल्पिक प्रश्नका जालहरू
- मिति: २०७४ मा बनेको, १ भदौ २०७५ मा लागू।
- सर्वोच्चता: संविधान नै सर्वोच्च हो (धारा १)।
- नजिर: उच्च/जिल्ला अदालतको नजिर बाध्यकारी हुँदैन।
उदाहरण
कुटपिट: अपराध संहिताले परिभाषित गर्छ (सारभूत कानून)। पक्राउ/मुद्दा चलाउने प्रक्रिया फौजदारी कार्यविधि संहिताले गर्छ (कार्यविधिगत कानून)।
सम्झने सूत्र
C.C.C.P. : Civil Code (देवानी), Civil Procedure (देवानी कार्यविधि), Criminal Code (अपराध), Criminal Procedure (फौजदारी कार्यविधि)।
द्रुत पुनरावलोकन
- संविधान: सर्वोच्च (धारा १)।
- मुलुकी संहिता: ४ संहिता, १ भदौ २०७५ मा लागू।
- नजिर: सर्वोच्च अदालत मात्र (धारा १२८(४))।
- सन्धि: अनुमोदन भएपछि (धारा २७९)।