राज्य: चार तत्व र उत्पत्तिका सिद्धान्तहरू
परीक्षाको झलक
राज्य: सार्वजनिक कानूनको आधार। चार तत्व (भौतिक/राजनीतिक/कानूनी) र उत्पत्तिको सिद्धान्त (विकासवादी) मा प्रश्नहरू केन्द्रित हुन्छन्।
मुख्य अवधारणा
राज्य एक राजनीतिक रूपमा संगठित समुदाय हो जसका चार मुख्य तत्वहरू छन्:
- जनसंख्या: मानिसहरूको स्थायी समुदाय।
- निश्चित भूगोल: भौतिक क्षेत्र (भौतिक तत्व)।
- सरकार: राज्यको इच्छा कार्यान्वयन गर्ने संयन्त्र (राजनीतिक तत्व)।
- सार्वभौमसत्ता: सर्वोच्च शक्ति (कानूनी तत्व)।
उत्पत्तिको सिद्धान्तहरू:
- दैवी उत्पत्ति: ईश्वरद्वारा सृजित।
- शक्ति सिद्धान्त: विजयबाट जन्मिएको।
- सामाजिक करार: सहमति वा सम्झौता (हब्स, लक, रुसो)।
- विकासवादी/ऐतिहासिक: समयसँगै क्रमिक विकास (सर्वाधिक स्वीकृत)।
नेपाल कानूनका आधारहरू
- नेपालको संविधान, धारा ३: नेपाललाई स्वतन्त्र, सार्वभौमसत्तासम्पन्न, संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक राज्य भनी परिभाषित गर्दछ।
भ्रमित पार्ने शब्दहरू
| शब्द | भिन्नता |
|---|---|
| राज्य बनाम राष्ट्र | राजनीतिक संस्था बनाम सांस्कृतिक समुदाय |
| राज्य बनाम सरकार | स्थायी इकाई बनाम राज्यको प्रतिनिधि |
MCQ जालहरू
- जाल: "अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता" वा "युएन सदस्यता" लाई तत्व मान्नु। यो परिणाम हो, तत्व होइन।
उदाहरण
यदि "आवश्यक तत्व" सोधिएको छ भने, "अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता" लाई सही उत्तर नमान्नुहोस्, यो राज्यको आधारभूत तत्व होइन।
सम्झनको लागि सूत्र
तत्वहरू: जनभूगसंसार (जनसंख्या, भूगोल, सरकार, सार्वभौमसत्ता)।
द्रुत पुनरावलोकन
- ४ तत्व: जनसंख्या, भूगोल (भौतिक), सरकार (राजनीतिक), सार्वभौमसत्ता (कानूनी)।
- सर्वाधिक स्वीकृत: विकासवादी/ऐतिहासिक।
- राज्य: राजनीतिक/सार्वभौम इकाई।