कानुनी व्यक्तित्वका सिद्धान्तहरू
परीक्षाको एक झलक
कानुनी व्यक्तित्व भन्नाले अधिकार र कर्तव्य वहन गर्ने क्षमतालाई बुझाउँछ। TU LLB प्रवेश परीक्षामा गैर-मानव संस्थाहरूको कानुनी स्थितिबारे सोधिने सिद्धान्तहरू जान्नुहोस्। प्रस्तावकहरू, मुख्य विचार, र विशेषताहरूमा ध्यान दिनुहोस्।
मुख्य अवधारणा
कानुनी व्यक्तित्व भनेको अधिकार वहन गर्ने क्षमता हो। सिद्धान्तहरूले कानुनी व्यक्तिहरूको 'वास्तविक' अस्तित्व छ वा तिनीहरू केवल कानूनी संरचना हुन् भन्नेमा बहस गर्छन्।
भ्रमपूर्ण सिद्धान्तहरू
| सिद्धान्त | प्रस्तावक | मुख्य विचार |
|---|---|---|
| काल्पनिक | Savigny, Salmond | कानुनी व्यक्ति एउटा 'कानूनी कल्पना' हो। |
| स्वीकृति | Savigny | व्यक्तित्व राज्यद्वारा प्रदान गरिन्छ। |
| यथार्थवादी | Gierke, Maitland | समूहहरूको 'वास्तविक सामूहिक इच्छा' हुन्छ। |
| कोष्ठक | Ihering | मानव लाभार्थीहरूको प्रतीक। |
| उद्देश्य | Brinz, Holland | निश्चित उद्देश्यका लागि व्यक्तित्व। |
नेपाल कानुनका आधारहरू
- कम्पनी ऐन, २०६३: दर्ता भएका कम्पनीहरूको अविच्छिन्न उत्तराधिकार र नालिस गर्ने क्षमता हुन्छ।
- संस्था दर्ता ऐन, २०३४: संघसंस्थाहरूको कानुनी अस्तित्व।
MCQ जालहरू
- यथार्थवादी सिद्धान्त: 'वास्तविक सामूहिक इच्छा' (real collective will) शब्दमा ध्यान दिनुहोस्।
- काल्पनिक सिद्धान्त: 'कानुनी सुविधा' (legal convenience) को लागि बनाइएको हो।
उदाहरण: एक सार्वजनिक कम्पनी
- काल्पनिक सिद्धान्त: कम्पनी करार गर्न बनाइएको एक उपयोगी काल्पनिक पात्र।
- यथार्थवादी सिद्धान्त: कम्पनीको आफ्नै मन वा इच्छा हुन्छ।
- कोष्ठक सिद्धान्त: कम्पनी मानव शेयरधनीहरूलाई घेर्ने एउटा 'कोष्ठक' मात्र हो।
सम्झनाका लागि उपाय
- काल्पनिक = बनाइएको कथा।
- स्वीकृति = सरकारी अनुमति।
- यथार्थवादी = साँचो जीवित।
- कोष्ठक = कोष्ठकभित्रका मानिसहरू।
- उद्देश्य = विशेष मिशन।
द्रुत पुनरावलोकन
- काल्पनिक: प्रशासनिक सुविधा (Savigny)।
- स्वीकृति: राज्यको अनुदान (Savigny)।
- यथार्थवादी: स्वतन्त्र सामूहिक इच्छा (Gierke)।
- कोष्ठक: लाभार्थीहरूको प्रतीक (Ihering)।
- उद्देश्य: विशिष्ट लक्ष्य (Brinz)।