प्रमुख विधिशास्त्री र योगदान
परीक्षाको झलक
विधिशास्त्रका प्रश्नहरूले विधिशास्त्री → कृति → विचारको सिद्धान्त को सम्बन्ध परीक्षण गर्छन्। सटीक हुनुहोस्।
मुख्य अवधारणा
- विश्लेषणात्मक विद्यालय: 'कानुन जे छ त्यही' मा केन्द्रित (Bentham, Austin, Kelsen, Hart)।
- ऐतिहासिक विद्यालय: 'कानुन र प्रचलन/विकास' मा केन्द्रित (Savigny, Maine)।
- समाजशास्त्रीय विद्यालय: 'समाजमा कानुन/सामाजिक इन्जिनियरिङ' मा केन्द्रित (Pound, Ehrlich)।
- प्राकृतिक कानुन विद्यालय: 'कानुन कस्तो हुनुपर्छ/नैतिकता' मा केन्द्रित (Aquinas, Locke, Fuller)।
नेपाल कानूनका आधार
- कानुनको शासन: प्राकृतिक कानुनका सिद्धान्तहरूमा आधारित।
- संहिताकरण: आधुनिक नेपाली संहिता (मुलुकी संहिता २०७४) विश्लेषणात्मक/सकारात्मकवादी परम्परामा आधारित।
भ्रमित पार्ने शब्दहरू
- विश्लेषणात्मक बनाम प्राकृतिक कानुन: विश्लेषणात्मक = कानुन के हो। प्राकृतिक = कानुन कस्तो हुनुपर्छ।
वस्तुगत प्रश्नका जालहरू
- आदेश सिद्धान्त (Command Theory): प्रायः गलत जोडिन्छ। John Austin मुख्य प्रतिपादक हुन्।
- भोल्क्सगाइस्ट (Volksgeist): Savigny (ऐतिहासिक विद्यालय) सँग सम्बन्धित।
उदाहरण
प्रश्न: 'Grundnorm' (मूल मानक) कसले प्रस्ताव गरे?
उत्तर: Hans Kelsen (विश्लेषणात्मक विद्यालय)।
स्मरणको लागि सूत्र
- Austin/Command: "Austin को आदेश।"
- Savigny/History: "इतिहास नै आत्मा (Volksgeist) हो।"
द्रुत पुनरावलोकन
- Bentham: उपयोगितावाद।
- Austin: आदेश सिद्धान्त।
- Kelsen: Grundnorm।
- Hart: नियम (प्राथमिक/द्वितीयक)।
- Savigny: Volksgeist।
- Pound: सामाजिक इन्जिनियरिङ।
- Holmes: Bad Man Theory (दुष्ट मान्छेको सिद्धान्त)।