नेपालको संविधान, २०७२: संरचना र प्रमुख भागहरू
Exam Snapshot
नेपालको संविधान, २०७२ टीयू एलएलबी प्रवेश परीक्षाका लागि महत्त्वपूर्ण स्रोत हो। यसका संरचनात्मक विभाजनहरूमा प्रायः प्रश्नहरू सोधिन्छन्: ३५ भाग, ३०८ धारा र ९ अनुसूचीहरू। संविधान जारी भएको मिति र विशेष गरी मौलिक हकहरूसँग सम्बन्धित भागहरूको सामग्रीमा आधारित MCQ प्रश्नहरूको लागि तयार रहनुहोस्।
Core Concept
- भागहरू: उच्च-स्तरको विभाजनहरू, जसले सम्बन्धित धाराहरूलाई विषयवस्तु अनुसार समूहबद्ध गर्दछ।
- धाराहरू: प्रत्येक भाग भित्रका विशेष कानुनी प्रावधानहरू, जसले हकहरू, कर्तव्यहरू, र प्रक्रियाहरूलाई विस्तृत रूपमा वर्णन गर्दछ।
- अनुसूचीहरू: पूरक विवरणहरू प्रदान गर्ने परिशिष्टहरू, जस्तै संघीय शक्तिहरूको सूची।
Nepal Law Anchors
- जारी मिति: ३ असोज २०७२।
- भाग २ (नागरिकता): धारा १०-१५।
- भाग ३ (मौलिक हक): धारा १६-४८ (सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण)।
- भाग ४ (राज्यका निर्देशक सिद्धान्त): धारा ४९-५५ (अदालतद्वारा लागू नहुने)।
- भाग ५ (राज्यको संरचना): धारा ५६-६०।
- भाग ७-१०: संघीय कार्यपालिका, व्यवस्थापिका, न्यायपालिका।
- भाग १३-१६: प्रदेश कार्यपालिका, व्यवस्थापिका, न्यायपालिका।
- भाग २७: संवैधानिक आयोगहरू।
- भाग ३५: परिभाषा र व्याख्या।
Confusable Terms
- संविधान बनाम ऐन: संविधान सर्वोच्च कानून हो (धारा १); ऐनहरू संविधानको अधीनमा हुन्छन् र सोही अनुरूप हुनुपर्छ।
- मौलिक हक बनाम निर्देशक सिद्धान्त: मौलिक हकहरू सामान्यतया लागू गर्न सकिन्छ; निर्देशक सिद्धान्तहरू मार्गदर्शक हुन् र अदालतद्वारा लागू गर्न सकिँदैन।
MCQ Traps
- गलत मिति: गलत असोज मिति वा पुरानो संविधानको मिति।
- संख्यामा भ्रम: भाग (३५) वा धारा (३०८) को संख्यामा झुक्किनु।
- भाग संख्या: कुनै निश्चित विषय (जस्तै नागरिकता) लाई गलत भाग नम्बरसँग जोड्नु।
Example
प्रश्न: मौलिक हक कुन भागमा छ? उत्तर: भाग ३।
Memory Hook
३५-३०८-९ सम्झनुहोस्: ३५ भाग, ३०८ धारा, ९ अनुसूची।
Quick Revision
- जारी: ३ असोज २०७२।
- मौलिक हक: भाग ३ (धारा १६-४८)।
- निर्देशक सिद्धान्त: भाग ४।
- संवैधानिक सर्वोच्चता: धारा १।
- संशोधन: धारा २७४ (दुई तिहाइ बहुमत)।