संविधानको वर्गीकरण
Exam Snapshot
संविधानको वर्गीकरणले तपाईंको संवैधानिक संरचना र राजनीतिक वर्गीकरणको बुझाइलाई परीक्षण गर्दछ। प्रत्येक प्रकारका उदाहरण र अर्थ जान्नुहोस्।
Core Concept
संविधानलाई अख्तियारी, संशोधनको सहजता र शक्ति बाँडफाँडका आधारमा वर्गीकरण गरिन्छ।
- लिखित (Codified): एकल व्यवस्थित दस्तावेज (जस्तै: नेपाल, अमेरिका)।
- अलिखित (Uncodified): विभिन्न कानून र नजिरहरूको संग्रह (जस्तै: बेलायत)।
- कठोर: संशोधन गर्न गाह्रो (विशेष बहुमत चाहिन्छ, जस्तै: नेपालको धारा २७४)।
- लचिलो: संशोधन गर्न सजिलो (साधारण बहुमत, जस्तै: बेलायत)।
- संघात्मक: केन्द्र र प्रदेशमा शक्ति बाँडफाँड (जस्तै: नेपाल)।
- एकात्मक: केन्द्रमा शक्ति निहित (जस्तै: बेलायत)।
Nepal Law Anchors
- प्रकार: लिखित संविधान (२०७२)।
- प्रकृति: कठोर (धारा २७४ को विशेष संशोधन प्रक्रिया)।
- संरचना: संघात्मक (संघ, प्रदेश, र स्थानीय तीन तह)।
Confusable Terms
- कठोर र लिखित: नेपाल दुवै हो, तर कुनै लिखित संविधान लचिलो पनि हुन सक्छ।
MCQ Traps
- 'अलिखित' भ्रम: बेलायतको संविधान अलिखित छ भन्नुको अर्थ त्यो अस्तित्वमा छैन भन्ने होइन, यो एउटै दस्तावेजमा छैन भन्न खोजिएको हो।
Example
अमेरिकी संविधान लिखित र कठोर छ। बेलायती संविधान अलिखित र लचिलो छ।
Memory Hook
कठोर = परिवर्तन गर्न गाह्रो। लचिलो = परिवर्तन गर्न सजिलो।
Quick Revision
- लिखित/अलिखित: एकल दस्तावेज बनाम संग्रह।
- कठोर/लचिलो: विशेष बहुमत बनाम साधारण बहुमत।
- संघात्मक/एकात्मक: शक्ति बाँडफाँड बनाम केन्द्रिकृत।