दण्डका सिद्धान्तहरू: निरोधात्मक, प्रतिशोधात्मक, सुधारात्मक, निवारणात्मक

परीक्षाको संक्षिप्त अवलोकन

दण्डका सिद्धान्तहरू विधिशास्त्रको मुख्य भाग हुन्। परिभाषा, प्रस्तावकहरू, र नेपालको मुलुकी अपराध संहिता २०७४ ले प्रत्येक सिद्धान्तलाई कसरी प्रतिबिम्बित गर्छ भन्ने बारे MCQ प्रश्नहरू आउन सक्छन्। सिद्धान्तहरूका भिन्नता र साझा पक्षहरू छुट्याउनमा ध्यान दिनुहोस्।

मुख्य अवधारणा

दण्डको सिद्धान्तले राज्यद्वारा फौजदारी सजायँ लगाउनुको विधिशास्त्रीय औचित्य प्रदान गर्दछ। यसले समाजले किन दण्ड दिन्छ भन्ने प्रश्नको उत्तर दिन्छ, र सजायँको दर्शन तथा विधायिकाको अभिप्रायलाई निर्देशित गर्छ।

नेपाल कानूनमा आधार

भ्रमित पार्ने शब्दहरू

सिद्धान्तहरूका आपसमा जोडिएका लक्ष्यहरूका कारण यिनीहरूलाई मिस्याउन सजिलो हुन्छ। स्पष्टताका लागि यो तालिका प्रयोग गर्नुहोस्:

सिद्धान्त मुख्य विचार दण्डको उद्देश्य प्रस्तावकहरू नेपाल कानूनमा प्रतिबिम्ब
निरोधात्मक भविष्यमा अपराध हुनबाट रोक्न डर पैदा गर्ने। अपराधी (विशेष) र समाज (सामान्य) लाई अपराधबाट रोक्ने। Jeremy Bentham, मनु गम्भीर अपराध (जस्तै, हत्या) मा कडा सजायँ ताकि अरूलाई निरुत्साहित गरियोस्।
प्रतिशोधात्मक 'न्यायोचित प्रतिफल'; अपराधीले गरेको अपराधको सजायँ भोग्नुपर्छ। नैतिक सन्तुलन पुनर्स्थापना गर्ने; अपराधीले पाउनु पर्ने कुरा दिने। Immanuel Kant, Hegel 'जस्तालाई तेस्तै' को सिद्धान्त, यद्यपि परिमार्जित। अपराध अनुसार सजायँको अनुपात।
सुधारात्मक अपराधीलाई कानून पालन गर्ने नागरिकमा पुनःस्थापित गर्ने। अपराधीको चरित्र र आचरण परिवर्तन गर्ने। Bentham, विभिन्न मानववादीहरू सुधार गृहहरू, प्रोबेशन, सामुदायिक सेवामा जोड।
निवारणात्मक अपराधीलाई थप अपराध गर्नबाट भौतिक वा कानूनी रूपमा असक्षम बनाउने। अपराधीलाई असक्षम वा प्रतिबन्धित गर्ने। प्रारम्भिक चिन्तकहरू लामो कारावास, एकान्त कारावास, अभ्यस्त अपराधी कानून।

MCQ जालहरू

उदाहरण

परिकल्पना: एक चोर पक्राउ पर्यो। प्रत्येक सिद्धान्तले सजायँलाई कसरी हेर्छ?

सम्झनका लागि सूत्र

द्रुत पुनरावलोकन