एलएलबी प्रवेश परीक्षाका लागि आवश्यक कानुनी सिद्धान्तहरू (Legal Maxims)

2026-06-02

Exam Snapshot

कानुनी सिद्धान्त (Legal Maxims) कानुनी अवधारणाहरूका छोटो अभिव्यक्ति हुन्, जुन एलएलबी प्रवेश परीक्षामा धेरै सोधिन्छन्।

Core Concept

सिद्धान्त (Maxim)	अर्थ	क्षेत्र
Audi Alteram Partem	अर्को पक्षलाई पनि सुन	प्राकृतिक न्याय
Nemo Judex in Causa Sua	आफ्नो मुद्दामा न्यायाधीश नहुने	प्राकृतिक न्याय
Actus Reus...	मनसाय र कार्य	फौजदारी कानुन
Ignorantia Juris...	कानुनको अनभिज्ञता क्षम्य छैन	सबै कानुन
Res Ipsa Loquitur	तथ्य आफैं बोल्छ	लापरवाही (Tort)
Damnum Sine Injuria	क्षति, तर कानुनी अधिकार हनन छैन	मुद्दा नचल्ने
Injuria Sine Damnum	क्षति छैन, तर कानुनी अधिकार हनन	मुद्दा चल्ने
Delegatus...	अधिकार हस्तान्तरण गर्न नपाइने	एजेन्सी
Ex Turpi Causa...	अनैतिक कार्यबाट दाबी नलाग्ने	करार कानुन
Ubi Jus Ibi Remedium	जहाँ अधिकार, त्यहाँ उपचार	कार्यविधि
Volenti Non Fit Injuria	मञ्जुरीमा गरिएको जोखिम	टोर्ट्स
Ratio Decidendi	फैसलाको आधारभूत कारण	नजिर
Obiter Dicta	फैसलामा भनिएका अरु कुरा	नजिर
Stare Decisis	नजिर पालना गर्ने	नजिर
Caveat Emptor	खरिदकर्ता सावधान रहने	करार कानुन
Qui Facit...	प्रतिनिधिका कामको जिम्मेवारी	दायित्व
Salus Populi...	सार्वजनिक हित सर्वोपरि	संवैधानिक कानुन
Ex Post Facto	पछाडि लागू नहुने कानुन	फौजदारी कानुन
Nemo Dat...	आफ्नो हक नभएको सम्पत्ति नदिने	सम्पत्ति कानुन
Ab Initio	सुरुदेखि नै बदर	सबै कानुन

Nepal Law Anchors

नेपालको संविधान: धारा २० (न्याय सम्बन्धी हक र प्राकृतिक न्यायको सिद्धान्त)।
मुलुकी संहिता: यी सिद्धान्तहरू मुलुकी देवानी तथा फौजदारी संहिताका व्याख्याहरूमा प्रयोग हुन्छन्।

Confusable Terms

Damnum Sine Injuria vs. Injuria Sine Damnum: पहिलोमा क्षति हुन्छ तर अधिकार हनन हुँदैन (मुद्दा नचल्ने); दोस्रोमा क्षति नभए पनि अधिकार हनन हुन्छ (मुद्दा चल्ने)।

MCQ Traps

सधैं विचार गर्नुहोस्: के कानुनी अधिकार (Legal Right) हनन भएको छ? यदि छ भने, आर्थिक नोक्सानी नभए पनि यो Injuria Sine Damnum हो र मुद्दा लाग्छ।

Memory Hook

D-I-N-J सम्झने तरिका:

Damnum (क्षति) + Injuria (अधिकार हनन छैन) = क्षतिपूर्ति पाइँदैन।
Injuria (अधिकार हनन) + No Damage = क्षति नभए पनि मुद्दा चल्छ (उपचार पाइन्छ)।