LLB प्रवेश परीक्षाका लागि अनिवार्य सम्झनुपर्ने विक्रम संवत् र इस्वी संवत् (BS/AD) को गुरु-तालिका
Exam Snapshot
नेपालको कानुन संकाय (LLB) को प्रवेश परीक्षामा मितिहरू धेरै सोधिने विधामा पर्दछन्। नेपालको कानुनी इतिहासका महत्वपूर्ण घटनाहरू, संविधान जारी भएका मितिहरू, र ऐतिहासिक संहिताहरू लागू भएका वास्तविक मितिहरू विक्रम संवत् (BS) र इस्वी संवत् (AD) दुवै ढाँचामा बारम्बार सोधिने गरिन्छ।
Core Concept
नेपालको कानुनी र संवैधानिक इतिहासका अति महत्वपूर्ण मितिहरूको कालक्रम यस प्रकार छ:
- १९१० पुस ७ गते (५ जनवरी १८५४ AD): जंगबहादुर राणाद्वारा नेपालको पहिलो लिखित र संहिताबद्ध कानुन मुलुकी ऐन १९१० जारी।
- २००४ माघ १३ गते (२६ जनवरी १९४८ AD): नेपालको पहिलो संविधान नेपाल सरकार वैधानिक कानुन २००४ घोषणा (पूर्ण रूपमा लागू हुन नसकेको)।
- २००७ चैत २९ गते (११ अप्रिल १९५१ AD): राणा शासनको अन्त्यपछि नेपालको अन्तरिम शासन विधान २००७ जारी।
- २००९ साउन ८ गते (२३ जुलाई १९५२ AD): प्रधान न्यायालय ऐन २००८ अन्तर्गत प्रधान न्यायालय को स्थापना।
- २०१३ भदौ ८ गते (२४ अगस्ट १९५६ AD): सर्वोच्च अदालत ऐन २०१३ अन्तर्गत नेपालको सर्वोच्च अदालत को औपचारिक स्थापना।
- २०२० भदौ १ गते (१७ अगस्ट १९६३ AD): नयाँ सामाजिक सुधारसहितको मुलुकी ऐन २०२० लागू (जातपातको आधारमा सजाय गर्ने व्यवस्थाको अन्त्य)।
- २०३१ कात्तिक ५ गते (२१ अक्टोबर १९७४ AD): प्रमाण ऐन २०३१ को प्रमाणीकरण (२०३२ असार १ गतेदेखि लागू)।
- २०७२ असोज ३ गते (२० सेप्टेम्बर २०१५ AD): संविधानसभाबाट वर्तमान नेपालको संविधान जारी।
- २०७४ असोज ३० गते (१६ अक्टोबर २०१७ AD): राष्ट्रपतिबाट पाँचवटा मुलुकी संहिताहरू (देवानी, देवानी कार्यविधि, अपराध, फौजदारी कार्यविधि, सजाय निर्धारण) प्रमाणीकरण।
- २०७५ भदौ १ गते (१७ अगस्ट २०१८ AD): ५५ वर्ष पुरानो मुलुकी ऐन २०२० लाई प्रतिस्थापन गर्दै नयाँ मुलुकी संहिताहरू लागू।
Nepal Law Anchors
यी मितिहरू सम्बन्धित ऐन वा संविधानका प्रारम्भिक दफाहरूमा उल्लेख गरिएका छन्:
- मुलुकी ऐन १९१० को प्रस्तावना: यस ऐनमा "संवत् १९१० साल मिति पुस बदि ७" उल्लेख छ।
- मुलुकी देवानी संहिता २०७४ को दफा १(२): यो संहिता "संवत् २०७५ साल भदौ १ गतेदेखि" प्रारम्भ हुने व्यवस्था गरिएको छ।
- नेपालको संविधानको धारा ३०८: यो संविधान संवत् २०७२ साल असोज महिनाको ३ गतेदेखि प्रारम्भ भएको घोषणा गरिएको छ।
Confusable Terms
लोकसेवा तथा प्रवेश परीक्षाका प्रश्नहरूमा ऐन स्वीकृत भएको मिति र लागू भएको मितिको भिन्नता झुक्क्याउने गरी सोधिन्छ।
| शब्द | कानुनी अर्थ | परीक्षाको उदाहरण |
|---|---|---|
| प्रमाणीकरण मिति | राष्ट्रप्रमुखले विधेयकमा हस्ताक्षर गरी कानुन बनाएको मिति। | मुलुकी संहिताहरूको प्रमाणीकरण: २०७४ असोज ३० |
| प्रारम्भ/लागू मिति | कानुनका व्यवस्थाहरू पूर्ण रूपमा क्रियाशील भएको मिति। | मुलुकी संहिताहरू प्रारम्भ भएको मिति: २०७५ भदौ १ |
MCQ Traps
- सर्वोच्च अदालतの स्थापना झुक्किने ठाउँ: प्रधान न्यायालयको स्थापना (२००९ साउन ८) and सर्वोच्च अदालतको औपचारिक स्थापना (२०१३ भदौ ८) बीचको फरक सधैं ध्यानमा राख्नुहोस्।
- मुलुकी संहिता लागू भएको मिति: परीक्षामा "मुलुकी अपराध संहिता २०७४ कहिलेदेखि लागू भयो?" भनी सोधिँदा २०७४ असोज ३० र २०७५ भदौ १ दुवै विकल्प दिइन्छ। लागू भएको सही मिति २०७५ भदौ १ हो।
- प्रमाण ऐनको अन्तर: प्रमाण ऐन २०३१ सालमा पास भएको भए तापनि यो २०३२ असार १ गते मात्र लागू भएको थियो।
Example
प्रवेश परीक्षामा सोधिने एक नमुना प्रश्न: "सर्वोच्च अदालत ऐन २०१३ अन्तर्गत नेपालको सर्वोच्च अदालतको स्थापना कहिले भएको हो?"
- क) २००९ साउन ८ गते
- ख) २०१३ भदौ ८ गते
- ग) २०१५ फागुन १ गते
- घ) १९५६ सेप्टेम्बर २० AD
उत्तर: ख। विकल्प 'क' प्रधान न्यायालयको स्थापना मिति हो। 'ग' २०१५ सालको संविधान जारी भएको मिति हो।
Memory Hook
"भदौ १ को ऐतिहासिक संयोग": नेपालको आधुनिक इतिहासका दुई ठूला कानुनी रूपान्तरणहरू—मुलुकी ऐन २०२० र नयाँ मुलुकी संहिताहरू २०७५—दुवै ठ्याक्कै ५५ वर्षको अन्तरालमा भदौ १ गते नै लागू भएका थिए।
Quick Revision
- १९१० पुस ७: पहिलो लिखित मुलुकी ऐन जारी।
- २००९ साउन ८: प्रधान न्यायालयको स्थापना।
- २०१३ भदौ ८: सर्वोच्च अदालतको स्थापना।
- २०२० भदौ १: मुलुकी ऐन २०२० लागू।
- २०३१ कात्तिक ५: प्रमाण ऐन प्रमाणीकरण।
- २०७२ असोज ३: नेपालको वर्तमान संविधान जारी।
- २०७५ भदौ १: नयाँ मुलुकी देवानी तथा फौजदारी संहिताहरू लागू।